Šta se zapravo mijenja
Evropska unija je kroz zadnjih nekoliko godina stepenasto pooštravala dozvoljene nivoe izduvnih gasova za nova vozila. Najnoviji paket (poznat kao Euro 7) će u punoj primjeni biti na novim vozilima prodanim u EU, a fokus je na smanjenju čestica, azot oksida i standardizaciji mjerenja u realnim uslovima vožnje.
Sve ovo se odnosi na nova vozila koja se proizvode i prvi put prodaju u EU. Za polovna vozila koja se uvoze u BiH, zakon je i dalje jasan: uvoz ide po Euro 3 i novije standarde (u zavisnosti od pravilnika koji se povremeno mijenja). Ali iz perspektive vrijednosti automobila i njegovog životnog vijeka u Evropi, promjene su već danas vidljive.
Low Emission Zones: problemi za stare dizele
Jedan manje poznat efekat je širenje takozvanih Low Emission Zones (LEZ) ili Clean Air Zones u velikim evropskim gradovima. Pariz, London, Bruxelles, Milano, Berlin, Amsterdam i drugi gradovi su uveli zone u kojima starija dizel vozila više ne smiju ulaziti ili plaćaju dnevnu taksu.
Praktično:
- Vozila starija od Euro 4 ili Euro 5 standarda su postepeno izbačena iz centara tih gradova
- Stari dizeli prolaze kroz pad cijena na zapadnoevropskom tržištu, pa se često prodaju dalje na istok, uključujući BiH
- Vlasnici tih vozila u EU nemaju gdje da ih registruju lokalno, pa je izvoz jedina opcija
Za BiH tržište to znači veću ponudu starijih dizela po sve nižim cijenama. To može izgledati kao prilika, ali ima i druga strana medalje.
Na šta paziti kod uvoza starijeg dizela
Stariji dizel koji je dolazio iz države sa čistom zonom često je tamo bio ograničen ili je čak stajao na parkingu prije prodaje. To znači da:
- Sistem za tretman izduvnih gasova (DPF filter, AdBlue, EGR) je često u lošem stanju jer nije bio redovno "pečen" u vožnji
- AdBlue sistem na vozilima od Euro 5 nadalje može biti manipulisan, što prijeti skupim popravcima ako se kod nas želi registrovati za teretno
- Vlasnici znaju da je vozilo na izmaku životnog vijeka u Evropi, pa skidaju ili zamjenjuju delove sumnjivog porijekla prije prodaje
Najčešći kvarovi na ovakvim vozilima koje viđamo u radionici:
- Zakrčen DPF filter koji zahtijeva čišćenje ili zamjenu
- EGR ventil koji je potpuno zakrčen čađom
- Rad motora bez AdBlue tekućine jer je sistem "pečen" softverski
- Pogrešno podešen common rail sistem ili istrošene dizne
Sve to su popravci koje je moguće riješiti, ali ne jeftino. Dobar pregled prije kupovine vam može uštedjeti hiljade.
Šta raditi sa dizelom koji već imate
Ako imate dizel i on vam služi, nema razloga da ga paničari zbog EU norma. Vozila koja su kod nas registrovana i u prometu ostaju u prometu. Ali par stvari je pametno raditi:
- Redovan servis DPF sistema: vozite barem jednom sedmično 15 do 20 minuta na otvorenom putu pri višim obrtajima da se filter regeneriše
- Redovne promjene ulja: dizel su osjetljivi na staro ulje više od benzinaca, dio problema sa DPF i EGR dolazi iz zanemarenog ulja
- Redovno punjenje AdBlue tekućine kod vozila Euro 5 i novijih
- Dijagnostika jednom godišnje: OBD pregled otkriva probleme prije nego što se pretvore u upaljenu kontrolnu lampicu i skup servis
Za nova vozila
Za vozače koji danas kupuju nova ili skoro nova, većina proizvođača je prebacila fokus na benzince, hibride i EV. Dizel ostaje razumna opcija za vozila koja redovno prelaze duže relacije, ali gradski dizel više nije logičan izbor kao prije. Za grad, dobar benzinac sa LPG instalacijom ili hibrid su ekonomski i ekološki smislenije.
Zaključak
Nove EU norme prije svega utiču na cijenu starijih dizela koji dolaze iz zapada. Za vlasnike koji već imaju dizel, problem nije norma, nego redovno održavanje izduvnog sistema. Za kupce, jeftiniji polovni dizel nije uvijek pogodba ako nije dobro pregledan.
Ako razmišljate o uvozu polovnog dizela iz zapadne Evrope i trebate iskren pregled prije nego što ga registrujete, javite nam se. Pregled košta malo, a može vas spasiti od skupe greške.